Welke speksteenkachel past bij u?

Houtkachel of speksteenkachel?

Er zijn verschillende soorten hout- en pellet kachels op de markt. Maar wat past bij u? En wat is de beste speksteenkachel? Op deze pagina informeren we u graag over deze verschillen om u de gelegenheid te geven een keuze te maken op basis van grondige en correcte informatie. We gaan daarom enigszins in de diepte en staan graag klaar voor meer uitleg.

Er zijn de volgende soorten hout- en pellet kachels

• Plaatstalen kachels
• Gietijzeren kachels
• Speksteenkachels
• Staalkachels met speksteen

Verder zijn er twee typen pelletkachels:

• Traditionele pelletkachel
• Pelletkachel met Blucomb technologie

Hieronder leggen we elke type kort uit wat betreft hun natuurkundige eigenschappen, in heel gewone alledaagse taal beschreven, hoe ze opwarmen, hun gebruiksmogelijkheden en hun voor- en nadelen.

Plaatstalen kachels zijn de laatste jaren erg populair geworden, vanwege hun in het algemeen wat lagere prijs en strakke en moderne vormgeving. Staal laat zich heel makkelijk vormgeven. Wat de warmteafgifte betreft is het voordeel van plaatstaal dat het erg snel warm wordt. Het geeft deze warmte ook bijna onmiddellijk weer af. U kunt daarom een koude ruimte snel opwarmen.

Als u behoefte heeft om regelmatig een grotere en koude ruimte snel te verwarmen is een plaatstalen kachel een van de beste opties. Omdat deze kachel gelijk al zijn warmte aan de ruimte afgeeft kan men deze ruimte snelst mogelijk verwarmen. Echter let op, deze kachels verwarmen de ruimte niet meer zodra hij uit is, en als de ruimte al enigszins is voorverwarmd. ’s Morgens vroeg is het koud in de kamer omdat de kachel al vele uren uit is.

Goed geïsoleerde huizen, of huizen waar de kachel vooral voor de gezelligheid dient of als secundaire bron van warmte geldt, worden al snel over verwarmd met een stalen (of gietijzeren) kachel. In deze gevallen heeft men vaak niet meer dan 1-2 kW/h nodig. Een stalen kachel, en ook gietijzeren, geven over het algemeen minimaal 5 kW/h af.

Een nadeel dat genoemd moet worden bij dit type kachels is dat de temperatuur in de kamer niet alleen in de tijd erg schommelt, maar ook in de ruimte. Het is boven aan het plafond veel warmer dan aan de grond, omdat de kachel de lucht verwarmd, en warme lucht zoals bekend stijgt. In een normale woonkamer is het dan niet ongebruikelijk om 40 graden aan het plafond te hebben en 18 graden aan de grond, terwijl deze lucht ook nog rondcirculeert zolang de kachel aan is. Dit zorgt uiteraard ook voor een duidelijk meerverbruik aan hout of pellets.

Een ander nadeel dat hiermee verband houdt is dat er stofdeeltjes uit de lucht op de hete stalen platen verbranden. Dit kan een wat onaangename lucht in de kamer geven, en is zeker voor mensen met gevoelige luchtwegen niet prettig. In extreme gevallen kunt u de verbrande stofdeeltjes ook ruiken, dit gebeurt vaak als de kachel al een poosje niet aan is geweest en er is stof verzameld heeft op de stalen platen. Let op: deze stalen platen zitten ook aan de binnenkant waar u niet bij kunt.

Kort samengevat:

Voordelen:

• Koude ruimtes kunnen snel opgewarmd worden
• Vaak gunstige prijzen omdat productie goedkoop is
• Qua design is ‘alles’ mogelijk.

Nadelen:

• Geven te snel hun warmte af
• Er verbranden stofdeeltjes op de hete stalen platen
• Verbruiken duidelijk meer hout (of pellets)
• De warmte is niet gelijkmatig verspreid over tijd en in de ruimte

Gietijzeren kachels

Gietijzeren kachels staan bekend om hun fraaie decoratieve elementen. Een gietijzeren kachel werkt verder op dezelfde manier als een plaatstalen kachel: hij wordt snel warm en ook weer snel koud. Gietijzeren kachels zijn over het algemeen duurzamer als plaatstalen kachels. Zulke kachels kunnen soms wel 50 jaar lang goed functioneren.

De voordelen en nadelen zijn hetzelfde als bij staalkachels, met een belangrijk verschil dat een gietijzeren kachel veel langer mee kan gaan.

Open haarden

Open haarden zijn klassiek. Het is de manier van verwarmen die terug gaat tot onze oertijd. Ze creëren daarom een nostalgische sfeer. Helaas is de efficiëntie van deze haarden zeer laag. Doordat de warme rookgassen direct worden afgevoerd door de schoorsteen gaat er veel warmte verloren. Verder stoten deze open haarden ook grote hoeveelheden fijnstof uit in de omgeving. Een reden waarom ze in veel landen en dichtbevolkte regio’s ook, terecht, verboden worden.

Tenzij u in een gebied woont dat echt dunbevolkt is, bijvoorbeeld in de bergen in Scandinavië of Zwitserland, raden wij de aanschaf van een open haard af.

Tegelkachel of speksteenkachel?

Wanneer u twijfelt tussen een tegelkachel en een speksteenkachel, is het belangrijk om te weten dat beide functioneren als warmte-accumulerende kachels. Deze kachels geven dus een comfortabele, langdurige stralingswarmte af. Een traditionele tegelkachel wordt opgebouwd uit vuurvaste chamottesteen met een afwerking van keramische tegels. Dit biedt veel ontwerpmogelijkheden in kleur en vorm, maar natuurkundig gezien een lagere dichtheid. Een tegelkachel moet aanzienlijk groter en zwaarder gebouwd worden om dezelfde hoeveelheid warmte vast te kunnen houden.

Een échte speksteenkachel, zoals de modellen van Nedita, maakt gebruik van massief natuursteen met een extreem hoge dichtheid. Via een ingenieus kanalensysteem komen de hete rookgassen direct in contact met het speksteen. Zo wordt tot wel 80% van de verbrandingsenergie efficiënt opgeslagen. Zo profiteert u van een compacter formaat dat de warmte optimaal opneemt en deze urenlang aan uw ruimte afgeeft.

Echte spekstenen kachels

Echte spekstenen kachels zijn bijzonder. Zij kenmerken zich door een speciale constructie waar de warme rook, die de energie van de verbranding bevat, direct in contact gebracht wordt met het speksteen en zo wordt afgekoeld. Het speksteen neemt dus de warmte van het verbrandende hout, of pellets, op en straalt het over vele uren uit in de kamer. Ook lang nadat het vuur gedoofd is. Om dit mogelijk te maken is er een stenen kanaal-constructie nodig: hier wordt de warme rook doorheen geleidt om zijn warmte af te geven aan het speksteen.

Deze kanaalconstructies kunnen in principe op twee verwante manieren ontworpen worden:

• De Zwitserse wijze
• De Finse wijze

De Zwitserse wijze, ook te identificeren als Noorse, laat de rook boven de brandkamer door een klein maar ingenieus ontworpen kanalenstelsel gaan. Hierdoor worden de stenen rond en boven de brandkamer goed warm. Verder is bij deze wijze van constructie er vaak sprake van enkelvoudige wanden, het speksteen is ongeveer 5 cm dik. Dit geeft als voordeel dat de warmte relatief snel aan de ruimte afgegeven kan worden. Na een half uur stoken geeft zo’n kachel al 1 kW/h af, na een uur stoken, met 2-3 kg hout, 2 kW/h om daarna zeer langzaam, over zo’n 8 uur, af te koelen. Ideaal voor landen met een wat gematigd klimaat. Met 1 of 2 maal stoken per dag geeft zo’n kachel in de meeste gevallen genoeg warmte af wanneer die ook nodig is.

Echte spekstenen kachels verwarmingsprincipes (Zwitserse variant met Blucomb technologie)

Warmteopname in de stenen tijdens de verbranding

Warmteafgifte, stralingswarmte, van de stenen tijdens en na de verbranding

De Finse wijze onderscheidt zich hierin dat de kachels vaak veel zwaarder geconstrueerd zijn, vaak wegen ze meer dan 1500 kg, en dat de rook eerst naar onderen getrokken wordt en dan weer naar boven. Dit gebeurt via de achterkant en of zijkant. Hiervoor is een automatische afzuiger in de pijp nodig of een bypass ventiel dat geopend en gesloten moet worden in het begin van de verbranding. Deze constructie impliceert ook een dubbelwandige opbouw van de spekstenen kachel. Hierdoor duurt het beduidend langer voordat de kachel zijn warmte afgeeft, als vuistregel kan gesteld worden dat men drie uur lang goed doorstoken moet met meerdere beladingen (10-20 kg hout is gebruikelijk). Het voordeel is dat de kachel 24-36 uur lang zijn warmte blijft afgeven. In een land als Finland waar het ’s winters overdag en ’s nachts net zo koud is, is dat een groot voordeel. Voor landen als Duitsland en Nederland is dat niet het geval. In deze landen verschilt de temperatuur ’s nachts en overdags behoorlijk, ook in de winter.

De kachels gebouwd volgens de Zwitserse wijze wegen over het algemeen rond de 500 kg en zijn daarom makkelijk binnen een paar uur te plaatsen. De ‘Finse’ kachels vereisen vaak aanpassing op de grond, vanwege het grote gewicht, en in de ruimte, vanwege de grootte, waardoor het plaatsen van zo’n kachel vaak 3-5 dagen duurt.

De meeste kachels van Nedita zijn gebouwd volgens het Zwitserse principe. Er is echter ook een model, de Pavione, dat een mix is van het Zwitserse en het Finse principe.

Waar u op let bij een goede speksteenkachel

Er zijn ook vele spekstenen kachels op de markt die niet goed de warmte opslaan: ze zien er van buiten uit als een spekstenen kachel, maar het zijn stalen kachels met een spekstenen omhulsel. De rook is dus NIET in contact met het speksteen. Daarmee is er ook sprake van zeer geringe warmteopslag in de stenen. Een echte spekstenen kachel, zoals die van Nedita, slaat ongeveer 80% van de warmte van de verbranding op in zijn speksteen. Een lookalike slaat slechts ongeveer 20% van de warmte op in de stenen. Zelfs voor kenners is het soms moeilijk of onmogelijk om van de buitenkant, met foto’s, te zien of er sprake is van een lookalike of een echte spekstenen kachels. Pas door het binnenwerk te bekijken en de topplaat kunnen er conclusies getrokken worden.

Het overgrote deel van de kachels op de markt die als spekstenen kachels verkocht worden zijn niet echte spekstenen kachels volgens de Zwitserse, Noorse of Finse principes. Zij geven slechts zeer weinig stralingswarmte af, ze werken als een staalkachel. Ze nemen slechts een klein gedeelte van de warmte van het vuur in de stenen op. Uiteraard worden de stenen op den duur ook warm, na een aantal keren opstoken van de kachel. Deze zullen dan enige warmte uitstralen over een bepaalde tijd. Hoelang deze kachels dan enige warmte uitstralen hangt af van hoe hardt de kachel over de voorgaande uren gestookt is en hoe dik de stenen zijn. Hoe dan ook: dit type kachels nemen maximaal 20% van de warmte op van het vuur.

Daarnaast zijn er kachels die meer als een kruising tussen convectie warmte en stralingswarmte functioneren. De stalen constructie is geheel gesloten in speksteen. Maar ook hier verdwijnt meestal de opgewarmde lucht door een rooster in de top van de kachel. Er is soms een constructie met zogenaamde ‘powerstone’ boven de brandkamer gemaakt. Laat u zich echter niet misleiden: deze kachels zijn meestal getest als staalkachels met de ‘powerstone’ als een optie. Dat betekent dus dat de rook van de brandkamer al is afgekoeld met de convectiemethode en daarna nog door deze stenen geleid wordt. Er is dan zeer weinig energie over om in de stenen op te nemen. Gecombineerd met speksteen eromheen nemen deze kachels maximaal een derde van de warmte van het vuur op in de stenen. Een echte spekstenen kachel is in dat opzicht dus maar liefst driemaal zo effectief.

Voordelen van deze kachels zijn dezelfde als die van een stalen of gietijzeren kachel, met als extra voordeel dat de kachel er vaak zeer fraai uitziet: het speksteen geeft de kachel een exclusieve look.

De nadelen zijn ook dezelfde als bij speksteen. Daarbij komt dat veel mensen wat teleurgesteld zijn met dit soort kachels: ze geven niet de lange stralingswarmte die men had gehoopt. Dit geldt vooral voor mensen die echte spekstenen kachels als kenden.

Dit soort kachels zijn over het algemeen een stuk goedkoper dan echte spekstenen kachels omdat het binnenwerk van staal is, wat goedkoop in grote aantallen geproduceerd kan worden, en er minder kilo’s speksteen van pas komen. Verder is de precisie waarmee de stenen gesneden worden vaak wat minder belangrijk (er kan toch geen rook langs komen) en kunnen er wat goedkopere speksteensoorten gebruikt worden.

De voor- en nadelen van lookalike spekstenen kachels samengevat:

Voordelen:

• Snelle warmteafgifte
• Een klein beetje stralingswarmte
• Zien er vaak prachtig uit

Nadelen:

• Slechts een gering deel van de energie wordt in de stenen opgenomen
• Er verbranden stofdeeltjes op de stalen platen van het binnenwerk
• De temperatuur in de ruimte wordt niet over vele uren verspreid
• De temperatuur aan het plafond is wezenlijk hoger dan aan de vloer in de kamer

Twee typen pelletkachels

Een populaire kachel is de pelletkachel, die speciaal is ontworpen om houtpellets te verbranden. De houtpellets zijn kleine stukjes fijngemalen en samengeperste houtstof gemaakt van zaagsel en houtsnippers. Er wordt vaak restmateriaal voor gebruikt, dus het is een goede ecologische oplossing om warmte te creëren. De houtpellets zorgen voor een efficiënte en geautomatiseerde verbranding.

Er zijn nu twee typen pellet kachels op de markt:

• De traditionele met continue elektronisch gestuurde feed en verbranding
• Volledig mechanisch met prachtig vlammenbeeld

De traditionele pelletkachel

De traditionale pellet kachel heeft een kleine brandkamer waarin elke halve minuut een of meerdere pelletkorrels in gestoten worden, hetgeen een tikkend geluid geeft. Een fan zorgt voor lucht die aangevoerd wordt en de pellet brandt op een intense manier, als een steekvlam, op. Verder is er vaak een waaier aanwezig boven de brandkamer die de warme lucht uit de kachel blaast. Moderne varianten kunnen via een app bedient worden.

Voordelen van traditionele pellet kachels:

• Ze geven een continue warmte af
• Kunnen makkelijk bediend worden
• Zijn goedkoop

Nadelen:

• Ze maken geluid
• Ze zorgen niet voor een gezellige sfeer in de huiskamer
• Er kan nogal wat stuk
• Ze zijn afhankelijk van stroom

De nieuwe pelletkachel met Blucomb technologie

Het bedrijf Blucomb, gevestigd in het hart van ‘s werelds pelletindustrie in Noord-Italië, heeft een nieuwe manier van pelletverbranding ontwikkeld en gepatenteerd.

Deze technologie is gebaseerd op vergassing, hetgeen voor een prachtig vlammenbeeld zorgt. Verder zijn er geen bewegende delen, en is er ook geen elektriciteit nodig. Men vult de brander met 2.5 tot 8 kilo pellets, afhankelijk van het type. Steek het van boven aan, en dan brandt het zeer fraai in 1.5 tot 3 uur. Daarna moet men een uur of twee wachten, vanwege de warmte, voor men de brander weer kan gebruiken. Ze zijn daarmee uitstekend geschikt voor echte spekstenen kachels of andere typen warmte-accumulerende kachels. Geen wonder dat het bedrijf nu een mooie groei doormaakt!

Voordelen van de moderne pellet technologie van Blucomb:

• Prachtig vlammenbeeld
• Niks kan kapot, geen bewegende delen
• Maakt geen geluid
• Geen elektriciteit nodig

Nadelen van de Blucomb technologie:

• Is wat duurder
• Past voorlopig alleen in warmte-accumulerende kachels, zoals spekstenen kachels.

Warmteopname in de stenen tijdens de verbranding

Warmteafgifte, stralingswarmte, van de stenen tijdens en na de verbranding

Combikachels: hout en speksteen

Er is de laatste jaren een groeiende vraag naar kachels die zowel hout als ook pellets kunnen verbranden. Dit is begrijpelijk: het geeft een grote flexibiliteit in welke brandstof men kan gebruiken. Houtbranden is gezellig, maar ook wat meer gecompliceerd, vanwege de aanschaf en opslag van het hout. Pellets zijn wat dat betreft gemakkelijker, maar met de traditionele manier van pellets verbranden niet zo gezellig.

Er zijn nu drie hoofdtypes van combikachels op de markt. Deze bespreken we hier kort.

Een bak met pellets in de brandkamer van de houtkachel – niet goedgekeurd

Er zijn modellen op de markt waarin men heel eenvoudig een bak met pellets plaats. Deze kachels zijn vaak echter alleen goedgekeurd als houtkachels, niet als pellet kachels. Dus of dit eigenlijk geoorloofd is kan men zich afvragen.

Voordelen

• Hout en pellets zijn beide te verbranden

Nadelen

• Slechte verbranding van in ieder geval de pellets – lage efficiëntie, veel stofuitstoot
• Niet goedgekeurd

Traditonele pelletkachel met een houtbeladingsmogelijkheid

Daarnaast zijn er concepten en proefmodellen waar men de traditionele manier van pelletsverbranden combineert met houtverbranding. Dit is echter niet eenvoudig omdat de brandkamers voor beiden in principe zeer verschillend zijn. Er zijn nogal wat aanpassingen voor nodig. Er wordt aan gewerkt, en het is de verwachting dat er over een aantal jaren goede modellen die goed beproefd zijn op de markt komen. Maar helaas blijven de nadelen van de traditionele manier van pellets verbranden bestaan.

Voordelen :

• Functioneert als traditionele pelletkachel van staal of gietijzer met mogelijkheid voor ook hout verbranden

Nadelen :

• Elektriciteit nodig,
• Maakt geluid
• Blaast warme wind in de kamer

Hout- en pelletkachel met Blucomb technologie

De nieuwe manier van verbranden van pellets met de Blucombtechnologie wint steeds meer marktaandelen. Het mooie van deze technologie is dat die geplaatst kan worden onder de brandkamer voor het hout. Dat maakt het gebruik ook zeer eenvoudig. Gewoon de kleine plaat die op de bodem in de houtbrandkamer ligt weghalen en de kachel is een pelletkachel geworden met Blucomb technologie. Steeds meer kachelproducenten zijn hierin geïnteresseerd. Blucomb heeft in het najaar van 2025 een eigen merk geïntroduceerd, Nedita, in samenwerking met anderen om de best mogelijke hout- en pelletkachel te kunnen ontwikkelen.

Deze combikachel functioneert uiteraard ook het beste met echte warmte-accumulerende kachels. Het nadeel is daarmee dat deze combikachels nogal prijzig zijn.

De voordelen en nadelen van deze Blucomb combikachel om een rijtje:

Voordelen :

• Prachtige vlammen,
• Geen geluid,
• Robuust want zonder elektriciteit en bewegende delen ook bij pellets verbranding
• Langdurige stralingswarmte

Nadelen :

• Niet voor elk budget geschikt